Nieuws

'Je psychische kwetsbaarheidis niet wie je bent'

Door Petra Jansen

TILBURG - Hoe maak je psychische problematiek bespreekbaar? Een van de manieren is het koffiegesprek met Tilburgers die een voorbeeldfunctie hebben. Ervaringsdeskundigen Jessica Rits en Lysanne Ossewaarde gaan op bezoek bij Marina Hesen, voorzitter van de Raad van Bestuur van RIBW Brabant, dat mensen met een psychische of psychiatrische aandoening ondersteunt bij hun herstel.

Stan Verhaag

DOOR: STAN VERHAAG

Jessica Rits wil graag weten hoe Marina Hesen aankijkt tegen de groep mensen waar het gesprek vandaag over gaat: mensen met een psychische kwetsbaarheid. "Wat mij opvalt", antwoordt Hesen, "is het hardnekkige en eenzijdige beeld van mensen met een psychische kwetsbaarheid dat er veelal nog heerst in de samenleving. Dat beeld is vaak toch nog de overlast gevende, verwarde persoon. Wij worden daar zelf mee geconfronteerd, bijvoorbeeld bij het starten van nieuwe woonvoorzieningen. Ik word dan echt geraakt door de beelden die mensen hebben van de nieuwe bewoners. Vaak zien we in de praktijk wel dat na de aanvankelijke weerstand er gelukkig toch wel bereidheid is in de wijk om elkaar beter te leren kennen en dat er meer wederzijds begrip ontstaat."

Media

"Ook de media hebben een belangrijke rol in deze beeldvorming. Een artikel met de kop '24 verslaafden en psychiatrische cliënten in Oisterwijk' zet meteen een bepaald beeld neer, terwijl er in werkelijkheid helemaal geen sprake was van 24 verslaafden. De cliënten die het betrof waren al jaren zonder problemen in de gemeente Oisterwijk woonachtig. De kop bleek een uitspraak te zijn van een van de omwonenden. Met één zo'n kop zet je een grote groep mensen op een negatieve manier neer. Dezelfde krant heeft gelukkig wel een tweede artikel aan dit onderwerp gewijd en daarbij ook cliënten aan het woord gelaten en een gezicht gegeven. Maar een volgende keer is voorkomen beter dan genezen."

Beeldvorming

Marina Hesen is van mening dat de beeldvorming rondom mensen met een psychische kwetsbaarheid mede wordt bepaald door zichtbaarheid. Ze is dan ook blij met een trend die ze waarneemt, namelijk dat er tegenwoordig op tv veel aandacht is voor goede informatie over psychische en psychiatrische problemen en de beeldvorming. "Er zijn allerlei BN'ers die vertellen hoe ze omgaan met hun psychische kwetsbaarheid. Die verschuiving in aandacht is belangrijk. En laten we ook niet vergeten dat er vaak maar een dunne lijn loopt tussen of iemand in balans blijft of niet. Meestal is het een stapeling van factoren die ervoor zorgt dat je in de GGZ terecht komt. Ik heb wel eens mensen om mij heen gezien waar zich zó veel problemen opstapelden dat ik het wonderbaarlijk vond dat ze in balans bleven. Maar ik heb ook mensen gezien die hartstikke stabiel waren, maar waar één factor in hun leven zo veranderde dat ze flink uit balans raakten. Ze scheidden bijvoorbeeld, kwamen financieel in de problemen, verloren hun baan. Sommigen mensen hebben simpelweg heel veel pech. En soms leidt dat ertoe dat iemand in de psychiatrie belandt."

Kracht van mensen

Jessica Rits is nieuwsgierig of Marina Hesens beeld van mensen met een psychische kwetsbaarheid in de loop der jaren is veranderd. "Ja", antwoordt Hesen. "Ik heb steeds meer oog gekregen voor de krachtige kant van mensen met een psychische kwetsbaarheid. Je kwetsbaarheid is slechts één factor en slechts één onderdeel van wie je bent. Je psychische kwetsbaarheid is niet wie je bent. Er zijn nog zoveel meer facetten. Er zit ook een enorme kracht in mensen. Ik zie dat nu bij veel ervaringsdeskundigen, zij werken bij RIBW Brabant en zetten hun eigen ervaring in ten behoeve van het herstelproces van cliënten. Veel mensen leren met hun psychische kwetsbaarheid om te gaan. Maar als dat tijdelijk niet lukt, dan is het goed dat ze weten waar ze ondersteuning kunnen krijgen. Dan moeten organisaties als RIBW Brabant er voor hen zijn."

Nodig in de wijk

Lysanne Ossewaarde vraagt aan Marina Hesen wat er volgens haar nodig is als er in een wijk weerstand blijkt te bestaan tegen de komst van mensen met een psychische kwetsbaarheid. "Op zo'n moment gaat het erom dat je goede informatie geeft en mensen een gezicht geeft", antwoordt Hesen. 'Door niet alleen de professionals aan het woord te laten, maar ook degene die al woont op een locatie van RIBW Brabant. Een tweede stap kan zijn om op een positieve manier de sterke kanten zichtbaar te maken, bijvoorbeeld doordat iemand vrijwilligerswerk in de wijk doet. Ten derde is er de beweging dat niet alleen mensen met psychische kwetsbaarheid blijven wonen of gaan wonen in de wijk, maar ook mensen met andere problematiek, zoals een verstandelijke beperking. De opgave voor buurtcentra is dan ook dat ze hun aanbod breed toegankelijker maken, zodat er natuurlijk contact ontstaat tussen bewoners in de wijk. Want onbekend maakt onbemind."

RIBW Brabant

Stap vier en vijf gaan over RIBW Brabant zelf, zegt Marina Hesen. "Stap vier is dat wij onszelf steeds vaker de vraag stellen: Hoe kunnen wij samen met partners waarde toevoegen in de wijk? Hoe kunnen we ons niet alleen richten op mensen die wij als RIBW begeleiden, maar een bredere positieve bijdrage leveren? In een aantal wijken met lage huurprijzen, waar ook cliënten van de RIBW wonen, zie je soms een concentratie van sociaal-economische problemen. De draaglast van de wijk is daar soms erg groot. Hoe kun je daar iets positiefs brengen, zodat de komst van nieuwe bewoners niet alleen als een extra belasting wordt gezien?

Een vijfde stap is om verbinding te maken met wat genoemd wordt "het voorliggend veld". We moeten dus bestaande initiatieven in de wijk versterken, zodat er meer begrip en ruimte komt voor mensen. Het betekent dat we welzijn nog beter moeten toerusten. We moeten leren om andere relaties te leggen in de buurt. Denk aan woningcorporaties, welzijnsorganisaties, maatschappelijke- en hulpverleningsorganisaties. Ik ben ervan overtuigd dat die beweging op inhoud gemaakt moet worden, maar ook vanwege de financiële druk. Mijn opgave is om daaraan een positieve bijdrage te leveren."

|Doorsturen