Een sms-bericht, een alarmlijn, een geruststellende stem die zich voordoet als bankmedewerker: het is de drietrapsraket waarmee criminelen vertrouwen winnen en bankrekeningen leegtrekken. Onlangs werd in Tilburg zo’n geval pijnlijk zichtbaar: een vrouw kreeg een sms over een vermeende afschrijving, belde het ‘noodnummer’, bleef uren aan de lijn en gaf uiteindelijk haar bankpassen mee aan een man die aan huis kwam. Met die passen is vervolgens gepind bij een betaalautomaat in de stad. Het is een scenario dat helaas steeds vaker voorkomt, maar dat je met de juiste kennis en reflexen kunt doorbreken.
Wat is bankhelpdeskfraude?
Bankhelpdeskfraude is een vorm van oplichting waarbij criminelen zich voordoen als medewerkers van je bank (of soms als politie) om je te bewegen tot ‘noodhandelingen’. Ze gebruiken angst en tijdsdruk: er zou geld van je rekening verdwijnen, je pas is ‘gekopieerd’, of je bankrekening staat ‘onder aanval’. Alles is erop gericht je te laten doen wat je normaal nooit zou doen: inloggen via een link, je pincode delen, software installeren of je passen en kaartlezers meegeven.
Zo werkt de truc
De aanpak is vaak geraffineerd. Het begint met een sms of e-mail die urgentie uitstraalt. Een neptelefoonnummer staat prominent genoemd. Bel je, dan krijg je een overtuigende ‘helpdesk’ aan de lijn. Deze persoon houdt je lang bezig, vraagt je naar vertrouwelijke gegevens of stuurt een koerier om je passen ‘veilig te stellen’. Ondertussen wordt op de achtergrond al geprobeerd je rekening leeg te halen: via de mobiele app, internetbankieren of door direct te pinnen met je passen.
Belangrijk detail: oplichters kunnen telefoonnummers spoofing gebruiken, waardoor het lijkt alsof je bank je echt belt. Vertrouw dus nooit op wat je in je scherm ziet, maar altijd op je eigen vaste proces: verbreek het gesprek en bel zélf je bank via het officiële nummer op de bankpas of de website.
Signalen dat het om fraude gaat
– Je wordt onder druk gezet: “we moeten nú handelen” of “anders is uw geld straks weg”. Banken vragen nooit om spoedmaatregelen onder dreiging.
– Er wordt gevraagd om je pincode, inlogcodes, of om in te loggen via een link uit een bericht. Een echte bank zal dat nooit doen.
– Er komt iemand aan de deur om je passen of apparatuur ‘veilig te stellen’. Banken sturen geen koeriers voor passen, kaartlezers of telebankierenapparatuur.
– Men wil dat je software installeert om ‘mee te kijken’ op je computer of telefoon. Dit is een rode vlag: zo nemen criminelen je apparaat over.
– Er wordt verwezen naar een ‘alarmlijn’ in een sms of e-mail. Officiële banken communiceren hun vaste contactkanalen, geen ad-hoc noodnummers.
Wat te doen als je gebeld of ge-sms’t wordt
Directe acties
Verbreek het gesprek. Laat je niet meeslepen in een gesprek dat je in stress houdt. Bel daarna zélf je bank via het nummer op je pas of via de officiële website. Gebruik nooit het nummer in de sms of e-mail.
Blokkeer bij twijfel direct je betaalpassen en, indien nodig, je internetbankieren. Bij de meeste banken kan dat 24/7 via de app of via de storingslijn. Snel handelen beperkt de schade.
Daarna: beveilig je
Wijzig je wachtwoorden, controleer je adres- en contactgegevens bij de bank en zet extra beveiliging aan, zoals biometrie en app-bevestigingen. Controleer je af- en bijschrijvingen en stel notificaties in voor betalingen en nieuwe apparaten die inloggen op je rekening.
Bel altijd zelf terug
Maak er een vaste gewoonte van: als ‘de bank’ je belt, hang op en bel zelf terug via het officiële nummer. Die simpele reflex haalt 90% van de angel uit deze fraudevormen.
De zaak in Tilburg: wat we kunnen leren
In de Tilburgse casus begon het met een sms over een ‘afschrijving’ en een zogenaamd noodnummer. Daarna werd het slachtoffer uren aan de lijn gehouden, wat typisch is: hoe langer je in spanning blijft, hoe groter de kans dat je toegeeft aan ongewone verzoeken. Het verzoek om alle bankpassen af te geven is een klassiek eindstation in dit scenario. Vervolgens is met de passen gepind bij een betaalautomaat in de stad. De politie beschikt over beelden en vraagt om herkenningstips; wie iets weet, kan contact opnemen met de politie via de bekende kanalen.
Meld het en doe aangifte
Ben je slachtoffer (geworden) of bijna? Neem direct contact op met je bank en laat kaarten en toegang blokkeren. Doe vervolgens aangifte bij de politie. Ook als er geen of weinig schade is, helpen meldingen om patronen te herkennen en daders op te sporen. Overweeg daarnaast een melding bij Fraudehelpdesk.nl; zij verzamelen signalen en geven actueel advies.
Voorkom dat je de volgende bent
– Deel nooit codes, pincodes of inloggegevens. Niet telefonisch, niet via e-mail, niet via een link.
– Geef je bankpas nooit af. Een bank zal hier nooit om vragen; een doorgeknipte pas is óók niet veilig als de chip nog werkt.
– Installeer geen meekijksoftware op verzoek van ‘de bank’. Echte bankmedewerkers vragen dat niet.
– Stel limieten in voor contante opnames en betaalpassen en activeer pushmeldingen bij transacties. Zo merk je onregelmatigheden sneller op.
– Controleer webadressen zorgvuldig. Ga zelf naar de website of app van je bank en klik niet op links in berichten.
– Zet je telefoonnummer op non-actief voor onbekende bellers door functies als ‘Silence Unknown Callers’ of een spamfilter te gebruiken. Minder ruis betekent minder risico.
Praat erover met naasten
Oplichters spelen in op schaamte en stilte. Deel ervaringen met familie, buren en collega’s, zeker met mensen die minder digitaal vaardig zijn. Een korte uitleg kan het verschil maken wanneer er een verdachte sms binnenkomt.
Bankhelpdeskfraude is niet onvermijdelijk. Met een paar vaste gewoonten – zelf terugbellen naar het officiële nummer, nooit passen of codes afstaan, en alerts instellen – verlaag je je risico drastisch. De Tilburgse zaak laat zien hoe overtuigend de toneelstukjes kunnen zijn, maar ook hoe belangrijk het is om je eigen tempo te bepalen en niet in andermans script mee te gaan. Kies voor kalmte, hanteer je eigen veiligheidsregels en geef oplichters geen opening.
